van nachtmerrie tot nachtrust

U bent hier :Home/werken & leren/wetenschappelijk onderzoek/resultaten/van nachtmerrie tot nachtrust

Annette van Schagen is klinisch psycholoog, psychotherapeut bij Stichting Centrum ’45. Tot 2014 was zij voor haar promotie-onderzoek en als klinisch psycholoog verbonden aan GGz Centraal de Meregaard.

Ze promoveert in 2016 aan de Universiteit Utrecht. Haar promotieonderzoek gaat over de prevalentie en behandeling van nachtmerries in de specialistische ggz.

Nachtmerries leiden vaak tot slaapproblemen welke een negatieve invloed hebben op het emotioneel en cognitief functioneren overdag. Er is weinig bekend over de prevalentie van nachtmerries in de specialistische ggz. Over een periode van anderhalf jaar werden alle patiënten die in zorg kwamen bij GGz Centraal de Meregaard gescreend op nachtmerries. Ongeveer 30% van de psychiatrische patiënten bleek vaak last te hebben van ernstige nachtmerries.

Deze groep bleek ook ernstigere psychische symptomen te hebben en maladaptieve coping. De nachtmerries gingen het meest over fysiek of seksueel geweld, interpersoonlijke conflicten en situaties van machteloosheid of overmatige verantwoordelijkheid. De gangbare behandeling voor nachtmerries is IRT: Imagery Rehearsal Therapie.

Hierbij verandert men het scenario van de herhalende nachtmerrie in een goede afloop en oefent dit nieuwe verhaal vervolgens meerdere keren overdag door het zich in te beelden. Annette toonde aan dat IRT een geschikte behandeling is om het aantal nachtmerries en de intensiteit van de nachtmerries terug te dringen bij patiënten met psychiatrische problematiek.

Een groep van 89 patiënten van GGz Centraal kreeg IRT behandeling bij terugkerende nachtmerries. Deze behandeling werd vergeleken met de lopende behandeling, waarin geen speciale aandacht was voor de nachtmerries. Patiënten in de IRT-groep werken in zes individuele sessies aan het veranderen van het script van de terugkerende nachtmerries. Vervolgens beeldden de patiënten een paar keer per dag zich de nieuwe droom met een beter einde in. De resultaten toonden aan dat patiënten in de IRT-groep het aantal nachtmerries en vooral de lijdensdruk meer afnamen dan in de wachtlijstgroep. Daarnaast nam ook het aantal PTSS-klachten af. Dit effect bleef ook na zes maanden nog bestaan.

Prof. Dr. J. van den Bout (Universiteit Utrecht) is promotor bij dit promotieonderzoek. Co-promotoren zijn Dr. J. Lancee (Universiteit van Amsterdam) en Dr. V. Spoormaker (Max Planck Institute of Psychiatry, München).

Annette is expert op het gebied van psychotrauma en nachtmerries. Samen met Jaap Lancee en Victor Spoormaker schreef zij in 2012 het boek Imaginatie- en Rescriptingtherapie (IRT) voor nachtmerries, een handleiding voor therapeuten voor de behandeling van nachtmerries, met bijbehorend werkboek voor de patiënt ‘Van je nachtmerries af’. Zij werd hierover geïnterviewd door de Cogiscope voor de Rubriek ‘In de Spreekkamer’, zie voor het artikel Psychotraumanet. Meer over haar onderzoek bij GGz Centraal kun je lezen in het interview. Een actuele update van de publicaties van dit promotieonderzoek vindt u hier.