Jeroen Deenik is postdoc onderzoeker, gezondheidspsycholoog en epidemioloog bij ggz centraal. In 2019 promoveerde hij op zijn onderzoek naar de beweging en leefstijl van mensen met EPA die langdurig opgenomen zijn.

Mensen met een ernstige psychiatrische aandoening (EPA) leven tot 20 jaar korter vergeleken met de algemene bevolking. Dit wordt grotendeels veroorzaakt door lichamelijke aandoeningen, waarin een ongezonde leefstijl met veel zitten/liggen, weinig bewegen, roken en ongezonde eetgewoonten een belangrijke rol speelt. Het blijkt echter, mede door bijwerkingen van medicatie en psychopathologie, een uitdaging om hier structureel verandering in te brengen in de dagelijkse praktijk. Daarom is het belangrijk om onderzoek te doen naar belemmerende en bevorderende factoren bij het implementeren van leefstijlinterventies. Het gebrek aan kennis ten aanzien van de effectiviteit en bevorderende factoren voor verandering van leefstijl in de langdurige klinische zorg was dan ook de aanleiding voor het starten van dit proefschrift.

In het eerste deel van zijn proefschrift vond Jeroen dat patiënten gemiddeld 84% van de tijd dat zij wakker waren zittend of liggend doorbrachten en weinig bewogen. Opmerkelijk was de bevinding dat de mate waarin patiënten een positieve attitude hadden ten aanzien van beweging of zich in staat voelden om te gaan bewegen, geen verband hield met de objectief gemeten hoeveelheid beweging. Dit lijkt de ervaring in de praktijk te bevestigen, waarbij enkel attitude verhogen (bijv. het belang van gezonde leefstijl uitleggen en verbaal motiveren) en het faciliteren (bijv. hometrainer op de afdeling zetten) tot weinig gedragsverandering heeft geleid. Deze resultaten suggereerden de behoefte aan een meer geïntegreerde en ondersteunende aanpak om patiënten met EPA in de langdurige zorg in beweging te krijgen.

Daarom werd de MULTI uitgevoerd, welke een multidisciplinaire leefstijl bevorderende behandeling voor opgenomen patiënten met EPA evalueert. In deze aanpak, geïmplementeerd binnen de bestaande context van de zorg (inside the box) staat algehele activering centraal, met als basis een duidelijke dagstructuur: op tijd opstaan, zoveel mogelijk gezamenlijke maaltijden en een actief dagprogramma afgestemd op mogelijkheden en interesses van de patiënt. Lichamelijke gezondheid van patiënten die MULTI volgden was significant verbeterd ten opzichte van patiënten die de gebruikelijke behandeling volgden. Dit vormt een duidelijk signaal voor de klinische praktijk dat er verandering nodig en mogelijk is om verbetering te bereiken. De grootste belemmeringen die de behandelteams ervoeren waren te weinig tijd, beperkte bezetting of te weinig ondersteuning vanuit het management. De implementatie werd bevorderd door een positieve houding van zowel medewerkers als patiënten ten aanzien van zo’n geïntegreerde aanpak, en hun eigen rol daarin.

Lees ook:

> meer over het onderzoek van Jeroen Deenik
> Van Harten, Peter, Supervisor, Tenback, D.E., Advisor, External person, Hendriksen, I.J., Advisor, External person. Deenik, J. (2019). Thinking inside the box: changing lifestyle to improve the health status of inpatients with severe mental illness. ProefschriftMaken Maastricht: https://doi.org/10.26481/dis.20190522jd