Bij GGz Centraal doen we onder andere wetenschappelijk onderzoek naar lichamelijke gezondheid en leefstijl. De aanleiding voor het onderzoek is dat mensen met een ernstige psychiatrische aandoening (EPA) tot 20 jaar korter leven vergeleken met de algemene bevolking.

Dit wordt grotendeels veroorzaakt door lichamelijke aandoeningen, waarin een ongezonde leefstijl met veel zitten/liggen, weinig bewegen, roken en ongezonde eetgewoonten een belangrijke rol speelt. Het blijkt echter, mede door neveneffecten van medicatie en psychopathologie, een uitdaging om hier structureel verandering in te brengen in de dagelijkse praktijk.

Nadat Jeroen Deenik in 2014 zijn afstudeeronderzoek bij GGz Centraal afrondde, startte hij in 2015 met promotieonderzoek naar de beweging en leefstijl van mensen met EPA die langdurig opgenomen zijn. Hij kreeg hiervoor subsidie van Stichting tot Steun VCVGZ en werkte samen met TNO. Er was weinig onderzoek naar leefstijl en succesvolle interventies in de langdurige zorg. Dat is opmerkelijk omdat deze patiënten het meest ernstig ziek zijn, vele gezondheidsproblemen kennen en een slechte prognose hebben. Ook weten we dat er vaak nog een kloof is tussen onderzoek/richtlijnen en de dagelijkse praktijk. Het promotieonderzoek van Jeroen heeft zich gericht op zowel het gebrek aan kennis in de langdurige zorg als de implementatie in de dagelijkse behandeling. Het proefschrift omvat onderzoek naar beweging en gerelateerde psychologische factoren, de invloed van een geïntegreerde leefstijlbehandeling op de gezondheid van mensen met ernstige psychiatrische aandoeningen (EPA) op de langere termijn en een evaluatie van de implementatie in de dagelijkse praktijk. Het proefschrift Thinking inside the box: changing lifestyle to improve the health of inpatients with severe mental illness kan hier gedownload worden en is samengevat in de video die hiernaast te bekijken is. Ook is het proefschrift gepubliceerd als mobiele app, inclusief linkjes naar overige relevante informatie. De app kan in zowel de Apple App Store als de Google Play Store worden gevonden door te zoeken op de titel van het proefschrift of op ‘Deenik’.

De belangrijkste vraag naar aanleiding van de positieve bevindingen het promotieonderzoek van Jeroen Deenik is nu of zo’n geïntegreerde aanpak ook elders succesvol opgezet kan worden. Daarom zijn we binnen GGz Centraal vervolgonderzoek gestart binnen de regio Veluwe & Veluwe Vallei, met steun van het Zorgondersteuningsfonds. Hierin staat de ontwikkelde multidisciplinaire leefstijlbehandeling centraal, met dagelijkse structuur, meer beweging, aandacht voor voeding, psycho-educatie, vaardigheidstraining en meedoen van het team als belangrijke onderdelen van het dagprogramma. In klinieken op de locatie Veldwijk wordt momenteel onderzoek gedaan naar de implementatie van deze behandelmethode voor mensen met EPA die opgenomen zijn. Ook is binnen de beschermde woonvormen een pilot gestart om te onderzoeken of de successen uit de kliniek vertaald kunnen worden naar de beschermde woonvormen.

Ook wordt er doorlopend onderzoek gedaan naar leefstijlbevordering als onderdeel van de behandeling door studenten (HBO en WO) en medewerkers in het kader van hun opleiding (bijv. VIOS AIOS en ANIOS).

‘Op de leefstijlgroep ben ik actief bezig. Ik was suikerpatiënt, maar nu ben ik 30 kilo afgevallen, is er 20 cm buikomvang van me kwijt, wordt mijn conditie beter, hoef ik het apneuapparaat niet meer te gebruiken en zijn mijn slaapmedicatie en medicijnen voor suikerziekte eraf.’

Het onderzoek krijgt ook veel erkenning uit het werkveld, getuige posterpresentatieprijzen op het NVvP Voorjaarscongres en het Phrenos Psychosecongres en een positieve onafhankelijke audit van het Landelijk Steunpunt (mede)zeggenschap (LSR).

  • Poster 1: Fysieke activiteit en kwaliteit van leven van patiënten met een ernstig psychiatrische aandoening (EPA) in de langdurige zorg.
  • Poster 2: MULTI studie: veranderingen in lichamelijke en psychiatrische gezondheid, kwaliteit van leven en functioneren
  • Poster 3: MULTI studie: veranderingen in medicatiegebruik
  • Infographic
  1. Tenback DE, van Kessel F, Jessurun J, Pijl YJ, Heerdink ER, van Harten PN. Risicofactoren voor inactiviteit bij patiënten met ernstig psychiatrische aandoeningen in de langdurige zorg. Tijdschr Psychiatr 2013; 55: 83-91.
  2. Kruisdijk FR, Deenik J, Tenback DE, Tak ECPM, Beekman ATF, van Harten PN, Hopman-Rock M, Hendriksen IJM. Accelerometer-measured sedentary behaviour and physical activity of inpatients with severe mental illness. Psychiatry Res. 2017; 254: 67-74.
  3. Deenik J, Kruisdijk FR, Tenback DE, Braakman-Jansen A, Taal E, Hopman-Rock M, Beekman ATF, Tak ECPM, Hendriksen IJM, van Harten PN. Physical activity and quality of life in long-term hospitalized patients with severe mental illness: a cross-sectional study. BMC Psychiatry 2017; 17: 298.
  4. Deenik J, Tenback DE, Tak ECPM, Rutters F, Hendriksen IJM, van Harten PN. Changes in physical and psychiatric health after a multidisciplinary lifestyle enhancing treatment for inpatients with severe mental illness, Schizophr Res. 2018; doi: 10.1016/j.schres.2018.07.033.
  5. Deenik J, Tenback DE, Tak ECPM, Hendriksen IJM, van Harten PN. Improved psychosocial functioning and quality of life in inpatients with severe mental illness receiving a multidisciplinary lifestyle enhancing treatment. The MULTI study II, Mental Health and Physical Activity. 2018; 15: 145-152.
  6. Deenik J, Tenback DE, van Driel HF, Tak ECPM, Hendriksen IJM, van Harten PN. Less medication use in inpatients with severe mental illness receiving a multidisciplinary lifestyle enhancing treatment. The MULTI study III. Front. Psychiatry. 2018; 9: 707
  7. Deenik J. Thinking inside the box: changing lifestyle to improve the health status of inpatients with severe mental illness. Maastricht: ProefschriftMaken Maastricht. 2019 
  1. ‘Bewegen doet leven’, artikel van het Landelijk Steunpunt (mede)zeggenschap (LSR)
  2. Beweegtuin voor mensen met een ernstig psychiatrische aandoening‘, blog Psychosenet, 2018
  3. ‘Improving health, step by step: physical activity for severe mental illness in the Netherlands’, blog British Journal of Sports Medicine, 2018
  4. ‘Een ware omslag!’, interview in Ypsilon Nieuws 3, 2018

Kijk voor meer informatie op de pagina leefstijl of neem contact op met Jeroen Deenik: j.deenik@ggzcentraal.nl.