leefstijlonderzoek

Het promotieonderzoek van Jeroen Deenik richt zich op de beweging en leefstijl van mensen met een ernstige psychiatrische aandoening (EPA) die langdurig opgenomen zijn.

Jeroen startte in 2015 met zijn promotietraject, hij werkte samen met TNO en kreeg een subsidie Stichting tot Steun VCVGZ voor het project

Een leefstijl met veel sedentair gedrag (liggen/zitten zonder te slapen), weinig fysieke activiteit en ongezonde eetgewoonten speelt een grote rol bij het ontstaan van veel comorbiditeiten (bijv. het metabool syndroom) en een verkorte levensverwachting van 13-30 jaar bij mensen met EPA. In de praktijk blijkt het, mede door neveneffecten van medicatie en psychopathologie, moeilijk om hen structureel te activeren. Onderzoek naar dit probleem en succesvolle interventies om dit te doorbreken in de langdurige zorg ontbreken. Dat is opmerkelijk omdat deze patiënten het meest ernstig ziek zijn, vele gezondheidsproblemen kennen en een slechte prognose hebben. GGz Centraal startte daarom een cliënt-gedreven onderzoek naar een effectief leefstijlbeleid voor de langdurige zorg.

Deze resultaten gaven aanleiding tot het ontwikkelen van een geïntegreerde leefstijlbehandeling en na veelbelovende resultaten van een pilotstudie (N=16) werd besloten om de behandeling in te zetten bij een grotere groep mensen met EPA in de langdurige zorg. Na het verkrijgen van de benodigde subsidie heeft Jeroen zijn promotietraject opgezet, waarvan de MULTI-studie (Multidisciplinary Lifestyle-enhancing Treatment for severe mentally ill Inpatients) de basis vormt. Hierin richt hij zich op het evalueren van de effecten van de behandeling op fysieke activiteit, metabole gezondheid, psychotische symptomen, kwaliteit van leven, psychosociaal functioneren en medicatiegebruik. Daarnaast vormt een procesevaluatie een belangrijk tweede onderdeel, om belemmerende en bevorderende factoren bij implementatie en uitvoering van de behandeling in kaart te brengen. Op deze manier ontstaat een goed beeld van winst die behaald kan worden met de leefstijlbehandeling en belangrijke factoren voor het breder implementeren en borgen van een gezonde leefstijl bij deze doelgroep. We beogen hiermee op een duurzame manier de fysieke en mentale gezondheid binnen de langdurige zorg structureel te verbeteren. Het is bijzonder hoe  men in dit project multidisciplinair samenwerkt. Cliënten, verpleging, activiteitenbegeleiders, diëtiste, behandelaren en management hebben de handen ineengeslagen om deze projecten succesvol te laten verlopen.

Kort na verschijnen van een artikel over de risicofactoren voor inactiviteit bij patiënten met EPA door Diederik Tenback [1] , startte Jeroen zijn afstudeeronderzoek bij GGz Centraal. Hierbij werd voor het eerst op grote schaal de activiteit objectief (met beweegmeters) gemeten bij langdurig opgenomen mensen met EPA. Cliënten bleken zeer sedentair (ook meer dan mensen zonder EPA) [2] en meer activiteit hing samen met een hogere kwaliteit van leven [3]. Een opvallende uitkomst was dat cliënten die gemotiveerd waren en zich in staat voelden om te bewegen, niet significant meer bewogen dan cliënten die dit niet hadden. Motiveren en faciliteren bleek dus onvoldoende om mensen te activeren.

De eerste uitkomsten van de geïntegreerde leefstijlbehandeling zijn erg positief en worden momenteel verwerkt in wetenschappelijke artikelen.
Lees het artikel  over leefstijl dat geschreven is in het kader van Resultaten vertellen.

‘Op de leefstijlgroep ben ik actief bezig. Ik was suikerpatiënt, maar nu ben ik 30 kilo afgevallen, is er 20 cm buikomvang van me kwijt, wordt mijn conditie beter, hoef ik het apneuapparaat niet meer te gebruiken en zijn mijn slaapmedicatie en medicijnen voor suikerziekte eraf.’

Het project krijgt ook veel erkenning uit het werkveld, getuige posterpresentatieprijzen op het NVvP Voorjaarscongres 2015 en het Phrenos Psychosecongres 2016 en een positieve onafhankelijke audit van het Landelijk Steunpunt (mede)zeggenschap (LSR).

  • Poster 1: Fysieke activiteit en kwaliteit van leven van patiënten met een ernstig psychiatrische aandoening (EPA) in de langdurige zorg.
  • Poster 2: MULTI studie: veranderingen in lichamelijke en psychiatrische gezondheid, kwaliteit van leven en functioneren
  • Poster 3: MULTI studie: veranderingen in medicatiegebruik
  1. Tenback DE, van Kessel F, Jessurun J, Pijl YJ, Heerdink ER, van Harten PN. Risicofactoren voor inactiviteit bij patiënten met ernstig psychiatrische aandoeningen in de langdurige zorg. Tijdschr Psychiatr 2013; 55: 83-91.
  2. Kruisdijk FR, Deenik J, Tenback DE, Tak ECPM, Beekman ATF, van Harten PN, Hopman-Rock M, Hendriksen IJM. Accelerometer-measured sedentary behaviour and physical activity of inpatients with severe mental illness. Psychiatry Res. 2017; 254: 67-74.
  3. Deenik J, Kruisdijk FR, Tenback DE, Braakman-Jansen A, Taal E, Hopman-Rock M, Beekman ATF, Tak ECPM, Hendriksen IJM, van Harten PN. Physical activity and quality of life in long-term hospitalized patients with severe mental illness: a cross-sectional study. BMC Psychiatry 2017; 17: 298.
  4. Deenik J, Tenback DE, Tak ECPM, Rutters F, Hendriksen IJM, van Harten PN. Changes in physical and psychiatric health after a multidisciplinary lifestyle enhancing treatment for inpatients with severe mental illness, Schizophr Res. 2018; doi: 10.1016/j.schres.2018.07.033.
  5. Deenik J, Tenback DE, Tak ECPM, Hendriksen IJM, van Harten PN. Improved psychosocial functioning and quality of life in inpatients with severe mental illness receiving a multidisciplinary lifestyle enhancing treatment. The MULTI study II, Mental Health and Physical Activity. 2018; 15: 145-152.
  6. Deenik J, Tenback DE, van Driel HF, Tak ECPM, Hendriksen IJM, van Harten PN. Less medication use in inpatients with severe mental illness receiving a multidisciplinary lifestyle enhancing treatment. The MULTI study III. Front. Psychiatry. 2018; 9: 707
  1. ‘Bewegen doet leven’, artikel van het Landelijk Steunpunt (mede)zeggenschap (LSR)
  2. Beweegtuin voor mensen met een ernstig psychiatrische aandoening‘, blog Psychosenet, 2018
  3. ‘Improving health, step by step: physical activity for severe mental illness in the Netherlands’, blog British Journal of Sports Medicine, 2018
  4. ‘Een ware omslag!’, interview in Ypsilon Nieuws 3, 2018

Kijk voor meer informatie op de pagina leefstijl .