Juliana-Oord: psychiatrie en verslaving in een nieuwe jas

U bent hier :Home/Onze verhalen/Juliana-Oord: psychiatrie en verslaving in een nieuwe jas

Begin mei 2016 is er in Juliana-Oord, onderdeel van GGz Centraal in Laren, een start gemaakt met de samenvoeging van drie verschillende afdelingen die psychiatrie & verslaving in hun behandelaanbod hebben.

Samen zijn ze nu één expertisecentrum psychiatrie en verslaving.

Vanuit de regio Veluwe & Veluwe vallei, de regio Eemland en regio Gooi en Vechtstreek zijn klinische bedden samengevoegd. De medewerkers die in deze regio’s werkten vormen nu het nieuwe expertisecentrum voor psychiatrie & verslaving van heel GGz Centraal.

Dit expertisecentrum hanteert de reeds gevestigde naam Juliana-Oord, maar dan wel in een nieuw jasje. Het centrum biedt diagnostiek, behandeling en zorg aan patiënten die meerdere psychiatrische stoornissen én verslavingsproblematiek tegelijkertijd hebben. Het hebben van een psychiatrische stoornis gaat nl. in 70% van alle patiënten samen met een verslavingsprobleem. Ook kan een langdurige, ernstige verslaving cognitieve problemen tot gevolg hebben.

achtergrond

Het meerjarenbeleid van GGz Centraal is erop gericht om de specialistische zorg toekomstbestendig te maken. Net zoals in de somatische zorg is de keuze gemaakt om de specialistische zorg meer te centreren.
Juliana-Oord heeft jarenlang ervaring en een enorme expertise op het gebied van specialistische behandeling van mensen met problemen die te maken hebben met psychiatrie, verslaving en cognitieve stoornissen. Binnen de verschillende regio’s van GGz Centraal is er eveneens veel kennis en kunde op dit gebied, maar in kleine en meer kwetsbare teams. Aan Juliana-Oord is daarom de vraag gesteld hoe GGz Centraal deze kennis zou kunnen vergroten en zou kunnen centreren op één locatie; mede omdat Juliana-Oord van oudsher gewend is bovenregionaal te werken en goed contact op te bouwen met een heel divers netwerk van stakeholders en verwijzers.
Zo is er één expertisecentrum psychiatrie & verslaving ontstaan, terwijl daarnaast nog in alle regio’s de kennis en kunde van psychiatrie & verslaving vertegenwoordigd blijft in ambulante teams.

In gesprek met Ingrid van der Schaaf, psychiater en hoofd programma, en Sjanien in t Veld, hoofd bedrijfsvoering van Juliana-Oord.

Wat is jullie visie op geïntegreerd behandelen?
Ingrid: ‘Wij willen in het nieuwe Juliana- Oord werken volgens de IDDT methodiek werken. Geïntegreerde dubbele diagnosebehandeling bestaat uit gecombineerde aandacht voor (de interacties tussen) psychiatrisch-  en verslavingsproblematiek vanuit één multidisciplinair team. De toolkit ‘Integrated Dual Disorder Treatment’ (IDDT) vormt het uitgangspunt. Aan de basis van IDDT ligt het model van Motivational Interviewing (MI) van Prochaska en Diclimente. In dit model wordt de behandeling afgestemd op de fase van motivatie waar de patiënt zich bevindt.

  • geïntegreerd, dat wil zeggen: één multidisciplinair team, dat werkt vanuit één locatie en beide stoornissen gelijktijdig behandelt
  • het aanbod sluit aan bij motivatie van de patiënt voor verandering
  • het is ontworpen voor de doelgroep van patiënten met ernstige psychiatrische stoornissen en ernstige verslavingsproblemen

Een opname is alleen maar een onderbreking en ondersteuning in een langer durend traject. Dit kan alleen als er een goed transmuraal kader aanwezig is, waardoor je met elkaar werkt aan het herstelproces.
De doelgroep zijn patiënten met een langdurig en/of ernstig verslavingsprobleem én ernstige psychiatrische stoornis. Door de interactie van beide soorten problematiek, schiet een behandeling alleen in de psychiatrie of alleen in de verslavingszorg tekort. Bij deze groep patiënten met complexe problematiek is er vaak sprake van somatische aandoeningen en cognitieve beperkingen, al dan niet door de verslaving veroorzaakt of versterkt. De complexe pathologie is bovendien zo ernstig dat dit zich uit in ernstig disfunctioneren op sociaal maatschappelijk terrein zoals ernstige (dreigende) sociaal maatschappelijke ontworteling met sociale isolatie, dak- en thuisloosheid, justitiële en/of financiële problemen.
Door te werken aan doelen die niet alleen de klachten verminderen help je mensen een zinvol bestaan op te bouwen. Herstelgericht werken is het proces waarbij een patiënt probeert een nieuwe invulling aan zijn leven te geven. Wanneer iemand ‘herstellende’ is, impliceert dit dat hij/zij ook geen (verdovende) middelen gebruikt en probeert deel te nemen aan levensactiviteiten die zinvol en bevredigend voor hem/haar zijn, ondanks soms nog aanwezige psychiatrische symptomen.’

Hoe hebben jullie de afzonderlijk afdeling geïntegreerd?
Sjanien: ‘Buiten de bestaande structuren denken was nodig om creatief te blijven in dit proces. Het was een grote uitdaging om én de verschillende teams te integreren én om met elkaar één visie te ontwikkelen over hoe we wilden samen werken en hoe onze geïntegreerde behandeling eruit moest gaan zien. We kregen hierbij steun van een extern bureau People Plus Human Development.
Voor de werkelijke verhuizing van de bedden en het personeel hebben we uiteraard met de verschillende hoofden zorgprogramma’s in de regio’s nagedacht over de vraag hoe tot één gezamenlijk zorgprogramma te komen. Dit waren inspirerende bijeenkomsten; om te leren van elkaar, van de expertise van de verschillende teams en om elkaars ervaring te gebruiken. We ontwikkelden gezamenlijke zorgprogramma’s die nu als basis dienen voor alle medewerkers en voor onze werkprocessen.’

Hoe verliep dit proces van integratie?
Ingrid: ‘Integreren van diverse culturen in onze maatschappij is ingewikkeld. De intentie is er, maar we lopen tegen vooroordelen en oordelen op. Zo gebeurde dit ook bij het proces van integratie van de verschillende afdelingen. Het liefst blijft iedereen werken zoals hij/zij gewend is te werken. Dus de vraag is dan ‘hoe motiveer je medewerkers om een nieuwe geïntegreerde cultuur met een gezamenlijke visie neer te zetten’. Dat is een langdurend proces. We hebben ons ook voorgenomen daar de tijd voor te nemen en het te labelen als ‘work in progress’.’

Sjanien: ‘Rondom de kernvragen ‘wat heeft deze complexe patiënt van ons nodig’ en ‘hoe kunnen we dit – ieder vanuit zijn eigen expertise – het beste doen’, hebben we middagen belegd met alle medewerkers van de verschillende locaties. In die middagen wilden we helder krijgen wat behouden moest blijven aan een programma en wat misschien verbeterd zou kunnen worden.
We lieten medewerkers korte presentaties geven over de wijze waarop ze werkten en hebben met elkaar verder gebrainstormd hoe die zorg eruit zou moeten zien. Daarbij vroegen we ons steeds af welke thema’s belangrijk zijn – en waarin we ons allemaal kunnen herkennen – en hoe we dit verder door konden ontwikkelen.’

Ingrid: ‘Het bleek een goede manier om met elkaar kennis te maken en om van elkaars werkwijze en visie te proeven. Het verslag is niet een geschreven document geworden maar een visueel verslag van 2 bij 4 meter, waarin alle items die spelen in deze verandering een plek hebben gekregen.

In dit visuele verslag kun je meteen zien welke vijf thema’s voor ons het meest relevant waren voor het verandertraject:

  • expertisecentrum
  • zorgprogramma’s
  • identiteit
  • ondersteunende diensten
  • cultuur & samenwerking’

Sjanien: ‘De belangrijkste thema’s uit dit visiedocument hebben we met alle collega’s in de behandelorganisatie vastgesteld. Ook medewerkers van de ondersteunende diensten, zoals secretariaat en facilitair hebben we betrokken in dit traject. Deze vijf thema’s zijn aan zogenaamde ‘toekomsttafels’ door de medewerkers verder uitgewerkt. Hierna hebben we samen op hoofdlijnen conclusies getrokken en medewerkers hebben zich vrijwillig aangemeld om op verschillende thema’s door te denken en werken. Dagelijks zien we dit document in een centrale werkruimte en proberen we er ons ook aan te houden.’

Ingrid: ‘Deze thema’s die uit onze brainstormsessies zijn voortgekomen, zijn tot op vandaag leidend in de ontwikkeling van het nieuwe Juliana-Oord. Voor de implementatie van deze grote verandering (integratie) is het van belang dat het gaat om verbetering en versterking van onze expertise, zodat we met recht een expertisecentrum genoemd kunnen worden en daar ook naar kunnen handelen.’

Sjanien: ‘Uit deze middagen hebben we een ‘ontwikkelorganisatie’ in werking gesteld (die functioneert naast de dagelijks operationele organisatie). In die ontwikkelorganisatie kunnen de vijf themagroepen ideeën ontwikkelen die mogelijk tot uitvoering kunnen worden gebracht. Daarom hebben we bv. ook een ‘veranderraad’ geformeerd die de ideeën die uit alle themagroepen naar voren worden gebracht toetst op haalbaarheid en mogelijke uitvoering. De veranderraad neemt uiteindelijk de definitieve beslissing. In deze veranderraad zitten Ingrid en ik én voorlopig twee coaches van People Plus.’

Ingrid: ‘Belangrijk in deze fases is om ideeën te legitimeren, projecten te faciliteren en te initiëren. We zijn nu druk bezig om de projecten die ontwikkeld zijn te implementeren en te consolideren. Er valt overigens nog zoveel meer te vertellen over hoe we zaken hebben aangepakt. Bijvoorbeeld over het cultuurproces dat we met elkaar zijn aangegaan. In zo’n cultuurverandering spelen een aantal ingrediënten een grote rol, zoals openheid naar elkaar, feedback durven vragen en geven, willen luisteren naar elkaar, vragen stellen, grenzen stellen, etc. Dit proces vraagt nog wel wat meer bijzondere aandacht, omdat iedereen zijn eigen geschiedenis meeneemt. Daar worden we dan ook gelukkig op gecoacht met het hele behandelteam.’

En hoe werkt het nu in de praktijk?
Sjanien: ‘Eigenlijk zijn we heel tevreden en zijn we in ruim een jaar tijd al ver gekomen. Doordat we die vijf themagroepen hebben, houdt het eigenlijk iedereen goed bij de les. Uit elke themagroep komt nl. iets nieuws voort, waardoor we in beweging blijven met z’n allen. Bovendien is het nu eens niet top-down georganiseerd, maar dwars door de organisatie heen. Dat werkt prima.’

Ingrid: ‘En we houden met z’n allen de focus op de toekomst, want in ieder overleg dat we hebben zien we de tekening van het uitgewerkte (visuele) verslag.
En het belangrijkste is dat de patiënt en diens systeem merken dat dit een specialistisch centrum is waarbij de zorg rondom hem / haar heen goed op elkaar afgestemd wordt en waarbij ‘behandelen doen we samen’ en waar werken aan herstel zorg centraal staan. De samenwerking met onze ketenpartners is hierbij essentieel. Dit allemaal geconcentreerd op de locatie Juliana-Oord in Laren.’

meer weten?
Wilt u meer informatie over het nieuwe werken in Juliana-Oord? Neem dan in eerste instantie contact op met Sjanien in ’t Veld,s.intveld@ggzcentraal.nl

wilt u meer weten over ‘resultaten vertellen’?
Stuur dan een e-mail met uw vraag of opmerking naar resultatenvertellen@ggzcentraal.nl.

dinsdag, 10 oktober 2017 |Categorieën: Onze verhalen|