Op 12 december 2025 heeft Anouk Aleva haar proefschrift ‘Personality pathology in youth: Integrating conceptual understanding and clinical application’ met succes verdedigd. Anouk heeft de afgelopen jaren als GZ-psycholoog en promovenda gewerkt bij HYPE, ons TOPGGz expertisecentrum vroege interventie voor jongeren met borderline persoonlijkheidsproblematiek. Voor haar onderzoek is ze ook verbonden aan de Universiteit Utrecht.

In het proefschrift van Anouk is persoonlijkheidspathologie bij jongeren het hoofdonderwerp. In haar onderzoeken heeft zij zich gericht op het begrijpen van patronen van denken, voelen en doen tegenover zichzelf en anderen waarin jongeren met deze problematiek vastlopen. Hierbij heeft de nadruk vooral gelegen op het gebruik binnen de klinische praktijk.

Vroege herkenning
Anouk benadrukt het belang van vroege herkenning en behandeling van persoonlijkheidsproblematiek bij jongeren. Onder andere omdat dit samengaat met langdurige problemen, zoals uitval op school of werk en zelfs het risico o een kortere levensverwachting.

Door een combinatie van lange wachtlijsten, onvoldoende beschikbaarheid van passende behandelingen en soms de aanname dat klachten horen bij de turbulente jaren van de adolescentie, krijgen deze jongeren in de praktijk nog vaak pas laat passende zorg.
Anouk heeft aanwijzingen gevonden dat het verloop van de persoonlijkheidspathologie sterk kan verschillen tussen de jongeren. Waarbij bij sommige jongeren de problemen lijken af te nemen in de vroege volwassenheid, blijven  deze bij anderen bestaan of nemen zelfs toe. Omdat (nog) niet te voorspellen is wat het beloop zal zijn voor een op zichzelf staande jongere die hulp zoekt, brengt het moeten wachten op de juiste hulp voor deze jongere grote risico’s met zich mee.

Alternatief model
Ook heeft ze in het proefschrift het Alternatieve Model voor Persoonlijkheidsstoornissen (AMPD; DSM-5) onderzocht, dat een meer dimensionele kijk op persoonlijkheidspathologie biedt. Anouk heeft gekeken of er op basis van dit model klinisch herkenbare typen onderscheiden kunnen worden, om dit alternatieve model werkbaarder te maken voor de praktijk.
Er zijn vooral verschillen in ernst gevonden, wat punten voor vervolgonderzoek met zich mee heeft gebracht voor de vertaling van het model naar jongeren binnen de GGZ. Uit een ander onderzoek is naar voren gekomen dat verschillen in emotieregulatie problemen mogelijk meer inzicht geven bij het herkennen van verschillende groepen jongeren met persoonlijkheidsproblematiek.

Smartphone
Tot slot heeft Anouk in haar proefschrift het gebruik van smartphone-interventies als een laagdrempelige manier om vroeg in te grijpen onderzocht. Een aanpak die niet alleen goed aansluit bij de leefwereld van jongeren, maar heeft ook door het dagelijks registreren van emoties, gedrag en sociale contacten een schat aan data opgeleverd. Dit geeft weer waardevolle inbreng voor nieuwe wetenschappelijke inzichten.

Een volgende stap
Anouk heeft een volgende stap gezet en gaat verder buiten GGz Centraal. Zij werkt op dit moment als postdoctoraal onderzoeker bij de Universiteit Utrecht voor Dynamics of Youth. Hier gaat zij verder met haar onderzoek.
Daarnaast start Anouk in 2026 bij het UMC Utrecht, waar zij haar focus op vroege interventie bij jongeren uitbreidt naar het gebied van psychose.

Waardevol
Kortom, onderzoeken die waardevolle inzichten bieden om persoonlijkheidsproblematiek bij jongeren tijdig op te merken, beter te begrijpen en eerder passende zorg te kunnen bieden. Met recht een promotie om trots op te zijn! We feliciteren Anouk van harte met haar proefschrift en wensen haar veel succes in haar toekomstige ondernemingen!

Ben je benieuwd naar het proefschrift? 
Je vindt het hier.