De Rembrandthof in Hilversum kent twee specialistische zorgprogramma’s waarbij een zogeheten ‘diagnostiekdag’ onderdeel is van de intakeprocedure: Jongvolwassenen (18-25 jaar) en Eetstoornissen (18-65 jaar).

De psychische problematiek binnen beide zorgprogramma’s wordt gekenmerkt door een heel eigen dynamiek die raakvlakken heeft met zowel de kinder- en jeugdpsychiatrie als met volwassenenpsychiatrie. Binnen het zorgprogramma Jong Volwassenen werken wij vanuit het systeemtheoretische referentiekader waarbij de omgeving betrokken wordt bij de behandeling. Het betrekken van de familie is belangrijk om hun visie op de problematiek te horen en de gegroeide patronen binnen het gezin te bespreken en indien nodig te bewerken. De ervaring leert dat bij iedere diagnostiekdag opnieuw voelbaar is dat ouders, broers, zussen of partners in deze levensfase zeer belangrijk zijn.

Vanuit het systeemtheoretische referentiekader werken betekent dat naasten, op uitzonderingen na, betrokken worden bij diagnostiek en behandeladvies. In 1979 stelde Greogory Bateson al in zijn ‘The mind is social’: ‘De betekenis van de menselijke existentie openbaart zich in de sociale context. Probeer je eens voor te stellen dat je alleen op de wereld loopt, zonder andere mensen of dieren of natuur om je heen. Dan kun je nergens betekenis aan geven: alles wordt dan betekenisloos’. Systeemtherapeuten denken in termen van gegroeide patronen in relaties, kijken naar de invloed die gezinspatronen hebben op de onderlinge relatie van gezinsleden, op het gezinsklimaat en op het individu. Hieronder kunt u lezen hoe een diagnostiekdag bij Jongvolwassenen eruit ziet.

intake Jongvolwassenen
Nadat een patiënt via de huisarts is aangemeld, volgt er een uitnodiging voor een intakegesprek bij een behandelaar die gespecialiseerd is in de problematiek van jongvolwassenen. Wanneer behandeling binnen de Rembrandthof geïndiceerd lijkt, krijgt de patiënt samen met zijn gezinsleden een uitnodiging voor een diagnostiekdag.

diagnostiekdag Jongvolwassenen
In één dag (van 9.30 – 14.30 uur) doen we alle onderzoeken die nodig zijn om te begrijpen wat er aan de hand is, zodat er een goed behandeladvies kan worden gegeven. Het voornaamste doel hierbij is om, behalve gedegen diagnostiek, ook samen met de patiënt en zijn naasten een gezamenlijke taal voor de problematiek te ontwikkelen en behandeldoelen te formuleren waarin als eerste de patiënt, maar ook zijn naasten zich kunnen vinden.

hoe ziet de diagnostiekdag er uit?
Het diagnostiekteam voor Jongvolwassenen bestaat uit een klinisch- of GZ psycholoog, een psychiater, een systeemtherapeut en een stagiaire psychologie. Zij beginnen de dag met een kwartier voorbereiding waarin, vanuit de intake en alle aanwezige stukken, de eerste hypothesen worden gevormd.

De patiënt wordt op de geplande diagnostiekdag altijd ontvangen door de coördinator van de diagnostiekdag. Vervolgens gaat de patiënt met de psychiater in gesprek voor een uitgebreid psychiatrisch onderzoek. Hier ligt de focus op de mogelijke psychiatrische problematiek en de onderliggende kwetsbaarheid. Tegelijkertijd krijgen de ouders een gesprek met een psycholoog waarbij de ontwikkelingsanamnese wordt afgenomen. Aansluitend volgt een gezinsgesprek waarbij ouders, broers en zussen maar ook belangrijke anderen welkom zijn, zoals partners en/ of vrienden. Met elkaar spreken wij over de onderlinge verhoudingen, de gegroeide gezinspatronen en ieders visie op de problematiek. Niet de feiten maar de belevingen en de betekenisgeving zijn richtinggevend hierbij.

en dan?
Aan het einde van de dag, nadat er overleg heeft plaatsgevonden met het diagnostiekteam  en alle onderzoeken naast elkaar zijn gelegd, volgt er een afstemmingsgesprek waarbij het samen beslissen een belangrijk gegeven is.

Dit gesprek dient twee doelen:

  • enerzijds geeft het voorlichting over de classificatie en de beschrijvende diagnose
  • anderzijds biedt het een op de patiënt en zijn gezin op maat gesneden verhaal, met als doel om via een een gezamenlijke dialoog een visie te ontwikkelen op het probleem.

hoe ziet het eindgesprek er uit?
Er worden drie grote borden opgehangen, met de volgende thema’s: ‘ontwikkeling’, ‘probleempresentatie’ en ‘gezin’. De coördinator bespreekt een aantal aspecten die uit de verschillende gesprekken naar voren zijn gekomen en schrijft dit op een groot whiteboard zodat iedereen mee kan lezen en praten over:

  1. de ontwikkeling (baby, kleuter, lagere school, adolescentie en jongvolwassenheid, maar ook schoolse ontwikkeling, vriendschappen, seksuele ontwikkeling) en waar de mogelijke stagnaties zich bevinden;
  2. de wijze waarop het probleem zich uit (hoe de jongere omgaat met emoties, agressie, verdriet, frustratietolerantie, financiën, identiteitsontwikkeling, eventuele verslavingen);
  3. het gezin (familiaire belasting, trauma’s, gezinskenmerken, gegroeide gezinspatronen, veerkracht, motivatie, lijdensdruk).

Als de jongvolwassene en het gezin het eens zijn met de diagnose en de classificatie, de visie, de samenhang tussen de verschillende probleemgebieden en met de voorgestelde behandeling, dan is er een gezamenlijke taal gecreëerd voor de problematiek en zijn de verandermogelijkheden in kaart gebracht.

Op dat moment wordt het proces van samen beslissen afgerond en schrijven wij de gezamenlijke behandeldoelen op.

De jongere en de huisarts /verwijzer krijgen een verslag van deze dag met de besproken uitkomsten, waarna de behandeling kan starten.

wat is het voordeel van deze diagnostiekdag?
Het is even een gepuzzel om alles goed te regelen, omdat er zoveel mensen bij betrokken zijn. Maar patiënten en familieleden / naasten geven aan dat ze juist blij zijn dat alle onderzoeken achter elkaar gepland zijn. Belangrijk vinden alle betrokken verder dat het een gezamenlijk besluit wordt hoe de behandeling eruit gaat zien (shared decisionmaking). Behandelen doen we namelijk samen!

meer weten?

Wilt u meer weten over de diagnostiekdag bij Jongvolwassenen (of eetstoornissen)? Neem dan contact op met Karin Tobias, k.tobias-dillen@ggzcentraal.nl of Anne Sanders, a.sanders@ggzcentraal.nl.