GGz Centraal zet de afgelopen jaren vol in op digitale zorgapplicaties. Daarom hebben wij de Leidraad Digitale Zorg ontwikkeld. Daarin is verwoord dat iedere behandelaar in staat moet zijn om zowel online als face-to-face ondersteuning te leveren. Hoe houd je daarin zo goed mogelijk rekening met de behoeften van cliënten? Alvin van Asselt en Yvette Roke hebben er een artikel over geschreven.
Het is allemaal in 2018 begonnen, toen digitale zorg vol in opkomst was. Cliënten van Emerhese Flevoland (de gespecialiseerde autisme-afdeling) gaven aan behoefte te hebben aan hulp op het moment dat zij dagelijkse stress ervoeren. Onder leiding van psychiater Yvette Roke is een gebruikerspanel van vijftien cliënten opgericht. Door middel van interviews en focusgroepen is verkend waar zij in de gebruikelijke ondersteuning tegenaan liepen en welke oplossing het meest helpend zou zijn.
Yvette: “Veel mensen met autisme hebben moeite om stress tijdig te herkennen. Daardoor lukt het niet altijd om hier goed mee om te gaan. En dat beïnvloedt weer hun kwaliteit van leven. Tijdens contactmomenten met zorgverleners is gebleken dat het bovendien lastig onder woorden te brengen is waar zij precies tegenaan liepen.”
Design-thinking
Via de design-thinking benadering en meerdere feedbackrondes is de Stress Autism Mate (SAM)- app ontstaan. Een gratis app voor volwassenen met autisme die gericht is op het herkennen en verminderen van stress.
Design thinking bestaat uit vijf stappen, waarbij innovaties in nauwe samenwerking met ervaringsdeskundigen en eindgebruikers worden vormgegeven. Zo is in co-creatie een stressvragenlijst ontwikkeld, met uitkomsten in kleuren die aansluiten bij de voor cliënten vertrouwde stresssignaleringsplannen.
Ervaringsdeskundige Alvin: “Co-creatie gaat niet alleen over een betere aansluiting met de doelgroep. Het samen ontwikkelen vergroot namelijk ook het vertrouwen dat cliënten in een hulpmiddel hebben. En dat vertrouwen is een belangrijke voorspeller van gebruik en effectiviteit.”
Aangetoonde werking
De werking van de SAM-app is inmiddels in meerdere studies aangetoond, met een gemiddelde stressvermindering van 30% na vier weken gebruik en een afname van benodigde behandelduren.
Op basis van deze resultaten zijn diverse vervolgtoepassingen in co-creatie ontwikkeld. Zo is er SAM Junior voor jongeren gemaakt, een cultuursensitieve Deense versie en lopen er pilots bij mensen met borderline persoonlijkheidsproblematiek. SAM vormt daarnaast de basis voor de Stappvoorstap-app, die ontwikkeld is met cliënten op een wachtlijst in de GGZ.
Doorontwikkelen
Alvin van Asselt en Yvette Roke hebben hun aanpak gepubliceerd in het wetenschappelijke tijdschrift Health Psychology and Behavioral Medicine. Daarmee hopen zij andere zorgprofessionals te inspireren om digitale zorg niet voor, maar samen met cliënten te ontwikkelen.
Yvette: “Wij blijven onze apps doorontwikkelen om de zorg toegankelijker te maken, de zorgdruk te verlagen en cliënten een betere kwaliteit van leven te bieden. Op dit moment onderzoeken ervaringsdeskundigen bijvoorbeeld hoe we de SAM-app kunnen aanpassen voor mensen met ADHD. Voor ons is eigen regie dé sleutel tot een beter leven.”