oorzaken van schizofrenie

Schizofrenie heeft meer dan één oorzaak. Het gaat om een samenspel van persoonlijkheid, stress, hersenontwikkeling en hersenprocessen, en dingen in de omgeving.

Het is onbekend hoe deze dingen in elkaar grijpen als iemand uiteindelijk schizofrenie krijgt. Wel zijn extra risico's bekend. Dat wil zeggen: er is meer risico in onderstaande gevallen. De extra risico's hebben te maken met geslacht en leeftijd, met individuele kwetsbaarheid, met de omgeving, en met levensgebeurtenissen.

geslacht en leeftijd

  • Schizofrenie begint vaak in de late puberteit en bij jongvolwassenen. Mannen zijn vaak 3 tot 4 jaar jonger dan vrouwen als het begint.
  • Mannen krijgen het vaker.
  • Bij jonge kinderen is het zeldzaam: niet meer dan 4% van de mensen met schizofrenie krijgt het voor hun 15de jaar.
  • Het aantal ouderen met schizofrenie groeit. 10% van de ouderen met schizofrenie kreeg schizofrenie na hun 45e. Dit komt doordat mensen steeds ouder worden.
  • Deze late schizofrenie komt vaker voor bij vrouwen en gaat dan vooral samen met paranoia: het idee achtervolgd te worden, of denken dat iemand je kwaad wil doen of je wil doden.

individuele kwetsbaarheid

  • De kwetsbaarheid is voor een flink deel erfelijk bepaald. Schizofrenie in de familie maakt de kans dat een ander familielid het ook krijgt 10 tot 50 keer groter.
  • Uit onderzoeken met eeneiige tweelingen blijkt dat als de ene helft het heeft, de andere helft van de tweeling een kans heeft van 40-50% om het ook te krijgen.
  • Het lijkt erop dat schizofrenie te maken heeft met een gestoorde ontwikkeling van het zenuwstelsel op kinderleeftijd. Of zelfs al voor de geboorte.
  • Een aantal gebeurtenissen bij de geboorte (keizersnede, tangverlossing, laag geboortegewicht, verkeerde resusfactor) zou de kans groter maken op schizofrenie, maar zeker is dit niet.
  • Schizofrenie komt iets vaker voor bij mensen met een geremde persoonlijkheid, of bij mensen die wat angstig en emotioneel in het leven staan, of een gevoelige natuur hebben.
  • Zwaar drinken en roken en het gebruik van drugs komt veel voor bij mensen met schizofrenie. Dit maakt het nog niet tot een oorzaak van schizofrenie. Het is eerder andersom: mensen met schizofrenie gebruiken drank en drugs om hun klachten en lijden te verminderen. Zelfmedicatie heet dit.
  • Het kan wel goed zijn dat heel geregeld gebruik van hasj en wiet een psychose uitlokt. Maar let op: een psychose is niet hetzelfde als schizofrenie.

omgeving

  • Mensen in de stad hebben meer kans op psychotische verschijnselen, en misschien op schizofrenie.

levensgebeurtenissen

  • Stressvolle gebeurtenissen als vertrek uit het ouderlijk huis, scheiding, verlies van een dierbare of een baan, het verwachten of het krijgen van een kind kunnen schizofrenie uitlokken. Dit zijn natuurlijk niet voor iedereen vervelende of belastende gebeurtenissen. Maar mensen die gevoelig zijn voor schizofrenie hebben misschien meer moeite met veranderingen.
  • Dak- en thuisloosheid kan schizofrenie uitlokken. Maar het kan heel goed andersom zijn: de schizofrenie veroorzaakt dak- en thuisloosheid.