enthousiaste professionals bieden zorg aan asielzoekers

Sinds 1 september 2016 heeft GGz Centraal een asielzoekersprogramma waar twaalf enthousiaste professionals zorg bieden aan asielzoekers van verschillende asielzoekerscentra (AZC): Luttelgeest, Dronten, Zeewolde, Harderwijk, Zeist, Amersfoort en Leersum. In totaal verblijven er ruim 3400 asielzoekers verspreid over deze centra. Onderzoek heeft aangetoond dat vluchtelingen een hoog risico op gezondheidsproblemen hebben. Zelfs twee keer zo hoog als gemiddeld in Nederland.

hulpvraag

De hulpvraag van een asielzoeker is veelal complex. Naast psychiatrische problematiek is er een groot aantal factoren dat van invloed is op de situatie waarin de asielzoeker zich bevindt en hoe zijn of haar welbevinden is waar binnen de behandeling rekening mee dient te worden gehouden.

procedure

Een asielzoeker is een vluchteling die in Nederland asiel aan vraagt. Iedereen komt Nederland binnen bij een Centrale ontvangstlocatie (COL): Veenhuizen, Ter Apel of Budel-Cranendonck. De COL is de eerste verblijfplaats van vreemdelingen die asiel willen aanvragen. In ongeveer drie dagen vindt identificatie, registratie en een tbc-controle plaats, waarna iemand doorstroomt naar een asielzoekerscentrum (AZC).
Ongeacht de trauma’s wordt van iedere asielzoeker verwacht zich passend op te stellen in de aanvraag voor een status. Hij of zij dient de juiste instanties te raadplegen, adequate antwoorden op de vragen te geven, de papieren correct in te vullen, de trauma’s en achtergronden met vreemden te bespreken én te begrijpen wat er mondeling en/of schriftelijk wordt uitgelegd.
De aanvraagprocedure is tijdrovend, complex en heftig voor iedereen.
Een asielzoeker heeft met verschillende partijen te maken zoals een advocaat, overleg met medewerkers van vluchtelingenwerk of de woonbegeleider, de casemanager of programmamedewerker van het Centraal Orgaan Opvanglocatie (COA).

trauma

Een asielzoeker heeft één of meerdere trauma’s tijdens of voorafgaand aan de vlucht opgelopen. Een oorlog, achtervolgd worden om geloofsovertuiging, bedreigingen vanwege seksuele geaardheid, ontvoeringen, martelingen en/of mishandelingen kunnen redenen zijn om te vluchten. Vluchten naar een plek voor een betere toekomst, een veilige toekomst.
Iets waar je alles wat je lief is voor achterlaat.
De reis die sommigen afgelegd hebben is ondenkbaar; een uithoudingsslag. Een vrouw vertelde over haar drie kinderen; de eerste geboren in Syrië, de tweede in Turkije en de derde in Griekenland. Alle drie hebben zij een andere nationaliteit. Een andere vrouw draagt altijd twee foto’s bij zich. Op de ene staat haar hele familie met een grote glimlach poserend tijdens een feest. Op de andere foto liggen zij vermoord en verminkt op straat. Een man heeft zijn land in Afrika ontvlucht, hij voelt zich hier nog steeds niet veilig, omdat hij albinisme heeft.

culturele achtergrond

Waar iemand ook heen gaat …. de eigen cultuur neem je mee. Zoals veel Nederlanders op vakantie in Frankrijk eigen aardappels en pindakaas meenemen, zo neemt de asielzoeker zijn muziek, gewoonten, kledingstijl, normen en waarden mee.
Cultuur is een samenhangend geheel van betekenissen; cultuur zorgt ervoor dat de mens zich kan oriënteren op de werkelijkheid waarin hij leeft. Het geeft hem inzicht in de dingen waar het in het leven om gaat en geeft aan welke normen zijn leven richting dienen te geven. Loslaten van deze cultuur is een bijna onmogelijke vraag, omdat cultuur ook identiteit biedt aan iemands bestaan.

sociaal maatschappelijke problemen

Ondertussen woont iemand met voor hem of haar onbekenden in een tijdelijke huisvesting waar de persoonlijke eigendommen niet méér zijn dan wat past in een locker. Ze delen met elkaar de slaapkamer, badkamer en keuken. De keuken is een ruimte die tevens dient als huiskamer en gemeenschappelijke ruimte van 4x3 m.
Samen wonen en leven met vier of acht anderen die jij niet hebt uit gekozen is zwaar en verloopt vaak moeizaam, met onderlinge irritaties door gebrek aan privacy. Daar komt verder nog bij kijken dat de meeste asielzoekers geen zinvolle daginvulling hebben, omdat ze niet mogen/kunnen deelnemen aan het arbeidsproces.

Wat biedt GGz Centraal?

Het trauma, de procedure, de culturele achtergronden en de sociaal maatschappelijke omstandigheden zijn van invloed op hun overlevingsstrategieën. Deze strategieën raken uitgeput, net als zij. Ze ontwikkelen een posttraumatische stressstoornis (PTSS), komen in een depressie of psychose en/of persoonlijkheids- en/of verslavingsproblematiek komt naar voren.
In (nauwe) samenwerking met het gezondheidscentrum van het AZC én de huisarts als verwijzer en POH-GGZ biedt GGz Centraal behandeling vanuit het asielzoekersprogramma van GGz Centraal.
De psychiater, SPV, verpleegkundig specialist, beeldend therapeut, ambulant verpleegkundige, psychomotorische therapeut en GZ-psycholoog komen in de AZC’s om patiënten op te zoeken, te behandelen en specialistische psychiatrische zorg te bieden.

preventie

Naast behandeling van de verschillende ziektebeelden, zetten wij ook in op preventie door uitleg over gezonde leefstijl, het bespreken van slaaphygiëne en hebben wij een activeringsaanbod met de inzet van psychomotorische therapie (PMT). Ook zoeken wij de samenwerking met verschillende organisaties voor hulp aan de kinderen in het algemeen, aam de kinderen van asielzoekers met psychiatrische problemen en kinderen met (ernstige) gedragsproblemen ( KOPP).
Wij plaatsen de patiënten weer in hun kracht, zodat ze leren leven in het hier en nu, beginnen te aanvaarden dat zij geen asiel gaan krijgen en dat ze leren omgaan met suïcidale gedachtes.

schrijnend

Helaas wordt de behandeling niet altijd afgerond. Iemand wordt uitgezet of kiest voor de illegaliteit en verdwijnt dan met onbekende bestemming. In deze schrijnende situaties wordt de behandeling dan abrupt afgebroken.
Wanneer iemand echter statushouder wordt, kan de behandeling in de reguliere ggz vervolgd worden. Vanuit het asielzoekersprogramma zorgen wij voor de overbrugging totdat iemand in zorg is genomen.
Werken met deze doelgroep is complex en onvergelijkbaar met andere doelgroepen. Ondanks alle complicaties is het ook een uitdaging en geeft het voldoening.

…2017

In 2017 ontwikkelt het asielzoekersprogramma een zorgpad voor asielzoekers. Een zorgpad waarin de behandelingen en de betrokken behandelende disciplines beschreven staan.

wilt u meer weten over 'resultaten vertellen'?

Stuur dan een e-mail met uw vraag of opmerking naar resultatenvertellen@ggzcentraal.nl.
Meer informatie over het asielzoekersprogramma is te krijgen bij Cri-cri Gouw c.gouw-vanhezik@ggzcentraal.nl.