GGz Centraal

communicatie

door Lizanne Ganzevles op 23-01-2012

Een logisch element in communicatie zijn woorden. Toch draait het bij het effect van communicatie slechts voor zeven procent om het gesproken woord.

Veel meer gaat het om de fysiologie (55%) en de tonaliteit (38%). Woorden worden (vaak) bewust gesproken, terwijl
mensen zich vaak niet bewust zijn van houdingsaspecten en stemgebruik. Terwijl dit dus voor 93% van belang is voor het effect van communicatie!

Ik merk het soms bij ons op de afdeling. Als ik een cliënt vraag hoe het gaat, is het antwoord vaak automatisch: ‘goed’. Terwijl de lichaamstaal met afgewende ogen, armen over elkaar en een sombere uitstraling iets heel anders zegt.

De afgelopen maanden ben ik door de opleiding NLP (Neuro Linguïstisch Programmeren) practitioner veel bewuster geworden van mijn eigen en andermans non-verbale gedrag. Heb ik geleerd om gebaren, gezichtsuitdrukkingen, oogbewegingen, huidkleur etc. te observeren en te interpreteren. Maar ook om te spelen met bijvoorbeeld lichaamshouding, gebaren, ademhaling en taalpatronen. Het is boeiend om te ervaren wat kleine veranderingen teweeg kunnen brengen.

Het is in ieder geval ongelooflijk belangrijk om in een gesprek goed af te stemmen op een ander. Is die afstemming er niet dan zal de ander niet openstaan voor suggesties. Vaak worden cliënten in de psychiatrie ongemotiveerd genoemd. Het probleem ligt echter meestal niet bij de cliënt, maar bij de miscommunicatie tussen de gesprekspartner en cliënt. Mensen zeggen ook vaak in de kliniek zich niet begrepen te voelen, niet gehoord te worden of niet serieus genomen te worden. Zijn daardoor ook niet bereid om iets te doen.

Een aardige conclusie hieruit is dat als een cliënt van mij niet gemotiveerd is, de oorzaak bij mij ligt. Immers, als ik in staat was geweest om mijzelf goed af te stemmen op de cliënt, dan had hij waarschijnlijk mijn suggesties wel opgevolgd. Ik begrijp dat ik me met deze stelling op glad ijs begeef. Toch is het wel iets om eens over na te denken: sta aan de kant van de oorzaak in plaats van aan de kant van het gevolg.

Het gebeurt soms dat een cliënt zegt dat hij huiswerkoefeningen thuis gaat doen. Terwijl uit zijn lichaamstaal twijfel spreekt. Als ik dat verder zo laat is de kans groot dat er thuis niets gebeurt. Op het moment dat de achterliggende boodschap van die twijfel wel besproken wordt, is de kans meteen veel groter dat die oefeningen wel gedaan gaan worden.

De bovenstaande facetten van communicatie heb ik uitgebreid besproken met een cliënt die het Syndroom van Asperger heeft, een vorm van autisme. Hij gaf aan heel veel problemen op het sociale vlak te hebben, juist ook omdat hij zo’n moeite had om anderen non-verbaal te lezen. Hij snapte de wereld niet en de wereld snapte hem niet. Terwijl hij beschikte over een bovengemiddelde intelligentie. Daarmee alleen red je het dus duidelijk niet.

Zintuiglijke scherpzinnigheid is zeer belangrijk. Hiermee kan de stemming bij een ander herkend worden, waardoor er makkelijker ingespeeld kan worden op wat belangrijk is voor iemand . Wordt het uiteindelijk ook een stuk makkelijker om gestelde doelen te behalen. Immers, door het aflezen van en inspelen op de gemoedstoestand van iemand weet je of iemand je volgt. Iets dat uiteindelijk de cliëntenzorg ten goede zal komen…