blog

Geweld in de psychiatrie (2): Wel of geen aangifte doen?

door Adger Hondius op 23-01-2012

In het onderzoek van de Vrije Universiteit van Amsterdam (VU) - dat plaatsvond in de zomer van 2010- is aan klinische hulpverleners gevraagd om welke reden zij wel of geen aangifte hebben gedaan van ondergaan geweld jegens hen.**

Bijna 75% van de 1535 hulpverleners heeft géén aangifte of melding gedaan bij de politie.

Per persoon konden hiervoor meerdere redenen zijn. Een derde van hen deed dat niet ‘omdat het niet nodig was’, 25% niet ‘omdat het incident niet ernstig genoeg was’, 20% niet ‘omdat het incident intern was afgehandeld’ en 15% niet ‘omdat ze er niet aan gedacht hadden om aangifte te doen’. Ruim 10% vond dat aangifte doen zinloos was. In een klein aantal gevallen was er angst voor het doorbreken van het beroepsgeheim, of om de behandelrelatie te verstoren of was het te belastend. Verder werd angst voor represailles genoemd (2.4%) of dat aangifte niet anoniem kon (5.9%).

En welke redenen waren er dan wel om aangifte te doen?  Bij bijna 60% ‘omdat een patiënt herhaaldelijk gewelddadig’ was en/of ‘een dossier op te bouwen’. Ook zag bijna 60% het als een manier ‘om een grens te stellen’, en/of ‘om collega’s en andere patiënten te beschermen’. Uit het onderzoek kwam ook naar voren dat de rol van de instelling om aangifte te doen groot is. Van de slachtoffers deed 40% aangifte op advies (en beleid) van de instelling.

Wel of geen aangifte doen komt dus zowel voort uit rationele als uit emotionele motieven.

In discussies over dit onderwerp wordt aangifte doen in de praktijk toenemend beschouwd als passend bij de emancipatie van de psychiatrische patiënt met dezelfde rechten en plichten als andere burgers in de maatschappij. Aan de andere kant wordt wel gesteld dat agressie hoort bij de complexe problematiek en bij het vak.

In het grijze gebied tussen ratio en emotie zit vaak de vraag of het geweld iemand is toe te rekenen. Als het geweld heel evident uit de stoornis voortkomt, lijkt de neiging om aangifte te doen minder groot; wordt het ervaren als evident niet uit de psychiatrische stoornis voortkomend, dan lijkt de behoefte aan aangifte doen groter. Een meetinstrument om ter plekke de toerekeningsvatbaarheid vast te stellen, bestaat (nog) niet en daarbij is het de vraag of dat dan (alleen) bepalend zou moeten zijn.

Om de GGZ ook in de toekomst veilig te houden – o.a. met het oog op de te verwachten toestroom vanuit de forensische psychiatrie- zal ook aan dit (veiligheids)aspect aandacht gegeven moeten worden. Aangifte doen hoort er dan per definitie bij en het seponeren (door de politie/OM) daarvan niet. Binnen GGz Centraal is (aangifte)beleid ontwikkeld rond dit voor alle partijen complexe en onaangename onderwerp. Beleid voorkomt willekeur en doet daarmee recht aan alle partijen.

Adger Hondius.



 * Factsheet 2, Geweld in de Psychiatrie, Vrije Universiteit, 2011.

 * www.geweldindepsychiatrie.nl

reacties

  • Boszs
  • schreef op 04-04-2012om19:52
  • Slim dat je het formulier sdrootuurt. Ik heb ook gemerkt dat het voor mij als moeder erg confronterend is om elke keer weer op te rakelen wat niet normaal is, terwijl je probeert om een zo volwaardig leven met elkaar op te bouwen. Naast de zorg die je hebt voor je kind, worstel je ook nog eens met je eigen proces. Het is dan erg fijn dat er iemand is die naast je staat, die van de situatie afweet en de nodige professionele afstand weet te houden. Ik weet van de medewerkers van Bureau Jeugdzorg dat ze hun best doen om achterstanden in te lopen. Door zelf de formulieren over te zetten zouden ze weer achter raken met de andere werkzaamheden en lopen de wachtlijsten weer op. De impact die een aanvraag heeft op de moeder in dit geval wordt niet altijd gezien en dat is jammer. Fijn dat Sarah er voor je is.
  • Kees Hollestein, behandelaar Bavo-Europoort (onderdeel Parnassia) te Rotterdam
  • schreef op 29-01-2012om21:8
  • Heb grote moeite met uw conclusies; zou graag de onderbouwing van uw onderzoek zien. Mijns inziens draagt het aangifte doen geenszins bij aan de veiligheid van personeel of patiënten, verwacht eerder een tegengesteld effect omdat het afleid van de taak om patiënten met agressieproblematiek daadwerkelijk te doen herstellen. Door de patiënten te criminaliseren lost men niets op, integendeel (NB: ik spreek uit ervaring als voormalig hoofdbehandelaar van de afdeling met de meest problematische chronische patiënten op de Bavo, zoals later bleek uit een interne meting). In individuele gevallen vind ik het legitiem maar als algemeen beleid is het nauwelijks onderbouwd voor zover ik de samenvatting en de conclusies van uw artikel op Internet lees. U wilt de veiligheid voor personeel en patiënten bevorderen. U stelt geen onderzoek bij de patiënten zelf in. U houdt voorzover ik kan nagaan geen literatuuronderzoek wat uw conclusies zou kunnen onderbouwen en U legt de verantwoordelijkheid bij de patiënt terwijl juist patiënten met agressieproblematiek opgenomen zijn om ze tegen zichzelf en tegen anderen te beschermen. Daarmee geeft men door ze op te nemen expliciet aan dat ze door hun psychotische problematiek niet in staat zijn hun gedrag afdoende te reguleren. Dat betekent dat de verantwoordelijkheid voor hun gedrag voor zo ver nodig overgenomen wordt met als doel ze weer zodanig te herstellen dat ze meer greep krijgen op dit gedrag terwijl door het aangiftebeleid men de boodschap geeft dat ze daar wel zelf verantwoordelijk voor zijn en dat ze ook in staat zouden moeten zijn om het in de toekomst te beheersen. Daarmee wordt men een zeer onbetrouwbare partner voor patiënten. Op wie moeten patiënten met agressieproblematiek (en dat is een groot deel van de jonge, mannelijke populatie) dan vertrouwen? U noemt het aangiftebeleid als een onderdeel van een totaalpakket zonder ook maar een hint te geven hoe dat andere beleid dan vorm gegeven wordt of zou moeten worden. Kortom, ik vind het geheel te weinig gefundeerd en zelfs gevaarlijk omdat ze geen rekening houdt met de beperkingen van de patiënt en tegelijkertijd een boodschap naar het personeel is dat het niet aan hun ligt maar aan de slechte imborst van de patiënt die zijn gedrag wel zou kunnen beheersen als hij dat maar zou willen. Bovendien stelt U zich expliciet de vraag of dat wel van belang zou moeten zijn en lijkt U er van uit te gaan dat het eigenlijk prima is dat het gebeurd. Waarom dan, worden de patiënten er minder gestoord door, worden ze zo bang voor de gevolgen van hun gedrag dat ze zich herpakken en hun gedrag verbeteren, helaas zo werkt het niet in de praktijk. Door onderhandeling bij het grenzen stellen, door consequent te zijn maar ook door oog te hebben voor de beperkingen en mogelijkheden en door rechtvaardig te blijven en door je gedrag te laten blijken dat je het beste met iemand voor hebt en daar desnoods de strijd met hem of haar aan wil gaan. Dus door heel interactief met iemand bezig te zijn, dat geeft verbetering. Niet het eenzijdig mensen in een hoek drukken van de zich toch wel heel fout gedragende patiënt die door een zero tolerance beleid even een hardhandige les te leren. Het agressiegedrag is in belangrijke mate een functie van de omgeving en de benadering van de patiënten door het hele team (en familie). Op verandereing en verbetering daarvan moet het beleid gericht zijn en niet op het bang maken door externe organisaties als boeman te gebruiken met de kans dat men de verantwoordelijkheid voor het gedrag bij de patiënt legt en de eigen verantwoordelijkheid en het eigen aandeel in die agressieincidenten noch onderzoekt, noch geneigd zal zijn deze te verbeteren. Concreet, Bert van der Werf is een pionier op het gebied van signaleringsplannen en het betrekken van de patiënt hierbij. Teams die hier hard aan werken en het eigen handelen als instrument zien om patiënten hierin op een goede manier te beïnvloeden, slagen er volgens dit onderzoek in het agressieve gedrag te decimeren. Teams die niet naar zichzelf of de interactie met de patiënt kunnen kijken, blijken daar totaal niet toe in staat. Dit zou de leidraad moeten zijn, verbeter de preventie en de omgang met en beïnvloeding van de agressie. Het is wat lastig om de draad op zo'n klein vlak vast te houden, daarom rond ik nu af omdat ik anders grote kans loop mezelf te herhalen als ik dat al niet gedaan heb. Afsluitend wil ik opmerken dat ik net heb gelezen dat GGZ Nederland zich ten doel heeft gesteld het aangiftebeleid van het personeel te vergroten. In dat kader is uw onderzoek kennelijk gestart. Dat men het personeel wil beschermen is volledig legitiem, dat men de agressie binnen de psychiatrie gunstig wil beïnvloeden is eveneens zeer te prijzen, het onderzoek maakt een goede indruk, alleen de conclusies zijn te snel naar de opdrachtgever toegeschreven zonder onderbouwing van het onderzoek zelf, zonder onderbouwing vanuit de literatuur, zonder oog op de effecten die men oproept bij patiënten, zij zijn totaal niet gehoord - misschien onderkennen ze wel een sterk uitlokkende rol bij het personeel die al bij voorbaat angstig en afwerend en extreem controlerend en misschien wel voortdurend bestraffend en kritiserend de spanningen bij patiënten voortdurend opvoert (het extreme separeer beleid zoals dat jaren in Nederland toegepast is, is daar misschien een aanduiding voor), kortom de rol van personeel ten goede en ten kwade, dient beter uitgelicht te worden vooraleer men ongefundeerd maatregelen voorstaat waarvan het effect op zijn minst onzeker is. Met vriendelijke groet, Kees Hollestein NB: mijn excuses voor de polemische toon van dit stukje maar de onbezonnenheid waarmee U ingrijpend beleid voor patiënten voorstaat die ook in hun belang zouden zijn, zonder hen daar zelf als burger hun mening over te laten geven, vind ik zeer onjuist. Ik ga zonder meer uit van uw goede bedoelingen, alleen wat U zegt heeft behoorlijke consequenties die U op het vlak van de individuele patiënt vanuit uw theoretisch kader over het hooft heeft gezien.

reageer zelf ook op dit artikel

De velden met een asterisk (*) zijn verplicht.

 

GGz Centraal bij u in de buurt

 

nieuws

16-05-2012

Tactus en GGZ Centraal krijgen groen licht van NMa

Tactus Verslavingszorg en GGz Centraal in Flevoland hebben toestemming...

15-05-2012

verplichte vrije dag volwassenen en ouderenpsychiatrie Flevoland

GGz Centraal de Meregaard, de verslavingskliniek Almere en Meerzicht zij...

09-05-2012

Grote opkomst bij familiedag Zon & Schild

Op zaterdag 21 april was er op de locatie Zon & Schild weer een familied...

01-05-2012

2de gelderse academielezing "God hebbe mijn ziel"

Lezing door drs. Piet Verhagen (psychiater, theoloog, auteur) en tweespr...

nieuws overzicht »

agenda

dinsdag 22 mei: cursusavond voor familie en vrienden, onderwerp: ‘Ziektebeelden en hulpverlening’

22-05-2012 (19:30 tot 21:30)

Cursus-carrousel: de afdeling preventie van GGz Centraal Rembrandthof in...

Huiselijk Geweld: Let op de Kleintjes groep (7-12 jaar) start do. 24 mei in Hilversum

24-05-2012 (15:30 tot 17:00)

Voor kinderen (7-12 jaar) die getuige zijn geweest van huiselijk geweld ...

bekijk het agenda overzicht »

mijn GGz Centraal

Mijn GGz Centraal is een veilige, afgeschermde behandelomgeving op internet waar cliënten kunnen e-mailen en chatten met hun behandelaar.

Mijn GGz Centraal is alleen toegankelijk voor cliënten die een behandelprogramma volgen, waarin face to face behandeling wordt gecombineerd met internettherapie (E-Health). Op dit moment hebben wij vier programma's die zijn uitgebreid met een specifieke E-Health module. Dit aantal wordt de komende jaren flink uitgebreid.

Heeft u van onze organisatie een inlogcode gekregen, ga dan naar de inlogpagina

vragenformulier Roqua

Cliënten van GGz Centraal ontvangen per brief een verzoek om een vragenformulier over het effect van hun behandeling in te vullen. Deze input gebruiken wij ter verbetering van de behandeling en het behandelaanbod. Heeft u een brief van ons ontvangen, dan kunt u inloggen op de website van Roqua, waar een specifieke vragenlijst voor u klaar staat. .

video

foto's

volg GGz Centraal

Bezoek ons op twitter, linkedIn of abonneer je op onze RSS feeds.